Vile i spomen kuće na Zlatiboru – Spomen kuće naših znamenitih ličnosti su interesantni muzeji koji na poseban način čuvaju duh jednog vremena i sećanje na velikane iz raznih oblasti kroz istoriju.

Vile i spomen kuće na Zlatiboru

Rodna kuća Sava Jovanovića Sirogojna

Rodna kuća narodnog heroja Sava Jovanovića Sirogojna se nalazi u zlatiborskom selu Trnava.

Kao i rodna kuća Dimitrija Tucovića, ova kuća narodnog heroja je zakonom zaštićena kulturna nepokretnost.

Rodna kuća Dimitrija Tucovića

Vile i spomen kuće na Zlatiboru
Vile i spomen kuće na Zlatiboru – Rodna kuća Dimitrija Tucovića

Rodna kuća Dimitrija Tucovića (1881-1914), čelnika socijalističkog radničkog pokreta u Srbiji, nalazi se u selu Gostilju na oko 30 kilometara od centra Zlatibora.

Kuća je tipa zlatiborske brvnare i pod zaštitom je države.

Nalazi se u mestu Gostilje u opštini Čajetina. Podignuta je 1855. godine i predstavlja nepokretno dobro kao spomenik kulture od izuzetnog značaja. Ova kuća je podignuta kao dvodelna starovlaška brvnara koja svojom gradnjom i arhitektonskim detaljima predstavlja primer starije varijante kuće ovog tipa. Pored velike etnografske vredosti, ona je zaštićena i kao kuća od izuzetnog značaja. U njoj je rođen Dimitrije Tucovic, jedan od najistaknutijih teoretičara i vođa socijalističkog radničkog pokreta i osnivača Socijaldemokratske partije u Srbiji. Dimitrije Tucovic je poginuo u Kolubarskoj bici kod Lazarevca 1914. godine.Kuća je uređena u duhu zlatiborskih brvnara. Pokrivena je novom šindrom 1953. godine, a kasnije i detaljno obnovljena, što je prethodilo njenom pretvranju u spomen muzej.

Titova vila, Palisad – Vila Aleksandra Pavlovića

Vile i spomen kuće na Zlatiboru
Vile i spomen kuće na Zlatiboru – Titova vila, Palisad – Vila Aleksandra Pavlovića

Titova vila ili Vila Aleksandra Pavlovića je jedini objekat u užem centru Zlatibora koji je Zavod za zaštitu spomenika u Kraljevu proglasio za kulturno dobro.

Vila advokata Aleksandra Pavlovića, Beograđanina rodom iz Gornjeg Milanovca, zdanje je koje nikako da nađe svog pravog vlasnika. Prvi, nezvaničan naziv, još i pre nego što je okončan rad na gradnji, bio je „Malgre Andree“ („Uprkos Andre“).

Nesrećna Francuskinja, gospođa Andre, supruga gospodina Pavlovića, kao da je predosećala sva burna tek nadolazeća vremena, nikako nije želela nikakvu vilu na udaljenom i „divljem“ Zlatiboru. Međutim, gospodin Pavlović bio je uporan i, očito, prožet inatom. Vila „Uprkos Andre“ bila je gotova za veoma kratko vreme.

Ispostavilo se da je gospođa Andre itekako bila u pravu. Vila je nakon Drugog svetskog rata, u promenjenom društveno-političkom sistemu eksproprisana i od tada neprekidno menja vlasnike: proglašena je za Titovu vilu, iako drug Josip Broz u njoj po svoj prilici nikada nije boravio, ne računajući jedan kratak ručak u dvorištu vile iz 1974. godine.

Kao Vila Predsedništva Vlade SFRJ, vila je zaštićena kao kulturno dobro, a onda je postala vlasništvo RTS-a što je i danas, kao i vila Nikole Đurića sa novoizgrađenim odmaralištem u neposrednoj blizini.

PROČITAJTE: Muzeji i galerije na Zlatiboru

Vila Bled

Prvi vlasnik Vile Bled i naručilac projekta njene izgradnje bio je ugostitelj Mališa Jovanović koga su meštani i gosti Zlatibora zvali „Šlanjo“.

Bez ikakvih ograda, neveliki letnjikovac stoji na zaravni proplanka elegantno i dostojanstveno, gotovo potpuno svestan svoje lepote.

Prvi vlasnik ove vile i naručilac projekta bio je ugostitelj Mališa Jovanović. Meštani Zlatibora su ga zvali Špaljo. Bez ikakvih ograda, letnjikovac stoji na zaravni proplanka elegantno i dostojanstveno, gotovo potpuno svestan svoje lepote. Vilu krase izrazito  skladne proporcije i sasvim skromne dimenzije. Kombinacija beli ispusta po ivicama zdanja i njihova blaga ornamentalna promena pod stehama, sa plastičnim rešenjem prozorskih otvora, žućkastom fasadom i niskom kamenom osnovom, stolarijom boje meda na ulaznom tremu deluju veoma skladno u svojoj pojavi. Vila Bled nema nikakvih naznaka arhitektonskog eksperimenata. Ona je pre dobar kompozicijski sklop likovnih detalja na kući. Materijali koji su se koristili u izgradnji ovog objekta su drvo, kamen, malter, cigla.

Jevrejsko brdo

Jevrejske porodice Ruben, Majer, Levi, Mašijak živele su u svojim kućama, prepoznatljivim po zelenoj i oker bojii u vili “Klarisa”. Spomenik zlatiborskim poslanicima Mijailu Jevremoviću i Spomenik zlatiborskim poslanicima Mijailu Jevremoviću i Paji Popoviću podignut je 1924. godine, pored Kraljeve česme u znak zahvalnosti naroda tadašnjeg užičkog okruga.

Vila Radomira Milaća i Đura Borošića

Vilu Radomira Milaća, beogradskog advokata i preduzetnika projektovao je Đuro Borošić. Vila se nalazi na obroncima Palisada. Izgrađena je neposredno pred početak Drugog svetskog rata. Drvo od kojeg je izgrađena je bilo poreklom iz Bosne. Ceo Zlatibor je prisustvovao dizanju ove vile. Pošto je arhitekta bio oduševljen svojim delom zamolio je vlasika  da mu ustupi deo poseda kako bi napravio još jednu istu. 1940. godine ove kuće su bile završene. Izgrađene su od najkvaltetnijih materijala, a njihov stil podseća na stil alpskih kućica. U to doba kuća Milaća je bila jedia koja je imala vodu u unutrašnjosti.