Grac se nalazi na obali reke Mure u „zelenoj“ pokrajini Štajerskoj. Drugi po veličini grad u Austriji, slikovito mesto koje se ističe kulturnom i prelepom arhitekturom. Zahvaljujući harmoničnoj mešavini stilova, od gotskog pa sve do savremenog, stari deo grada se 1999. godine našao na Uneskovoj listi svestske baštine. Budući da se graniči s centralnom Evropom, Italijom i balkanskim državama, Grac je od svakog susednog regiona preuzeo po nešto.

Grad leži u senci pošumljenog brdašceta Šlosberg na kome se nalazi tvrđava Štalsbastaj, delo italijanskog arhitekte Domenika del’Alja. Iako su mnogi, uključujući i Napoleona, pokušali da je osvoje, to nikome nije pošlo za rukom. Nakon pobede nad vladajućom habzburškom dinastijom 1809. godine, Napoleon je naredio da se uništi kula sa satom i zvonikom, ali su stanovnici Graca Francuzima ponudili basnoslovnu sumu novca da to spreče.

Istorija Graca

Ime mu dolazi od reči ‘gradec‘, što znači ‘mali dvorac na vrhu brda‘, otud je Graz i počeo svoju istoriju.

Dolaskom Južnih Slovena na ovo područje (oko 800. godine), formiralo se naselje koje je tada nosilo slovenski naziv Gradac, što znači ,,mala tvrđava”. U 12. veku Nemci ovde osnivaju Štajersku, pograničnu oblast između Nemaca na zapadu i Slovena na jugu i istoku. Tada je i dotadašnje ime grada – Gradac, ponemčeno u Grac, ime koje ovaj grad i danas nosi.

Od 14. veka grad je bio pod vlašću Habzburga. U 16. veku bio je pod uticajem italijanske renesanse, čiji se spomenici arhitekture i danas mogu videti u starom delu grada. Zlatno doba grada bio je upravo 16. vek, kada je i osnovan Univerzitet u Gracu. O važosti ove prestonice obrazovanja govori i to da je tada u Gracu živeo i radio poznati astronom Johan Kepler.

Cvetanje ovog grada nisu mogli da uspore ni upadi Turaka 1529. i 1532. godine. Svoj današnji izgled grad duguje periodu baroka, kada su nastajale građevine sa prelepo dekorisanim baroknim fasadama.  Grad je stradao tokom Prvog i Drugog Svetskog Rata, ali staro gradsko jezgro ostalo je netaknuto, pa je sačuvano do danas.

Grac

Jugoslavija u malom

Grac je drugi grad po veličini i broju stanovnika u Austriji. Često je ljudima s područja bivše Jugoslavije bio prva dodirna tačka s inostranstvom, nakon koje su ostajali ili odlazili dalje u Nemačku.

Ogroman broj različitosti koje se uvažavaju, umetnost i prosperitet ovde savršeno funkcionišu i osvajaju svakog posetioca. U Gracu se ljudi s balkanskih prostora, koji su živeli u nekadašnjoj zajedničkoj državi, još uvek osećaju zemljacima i svojima.

Sa 4 Univerziteta i dve visoke škole, ovaj grad pruža velike mogućnosti za studiranje. Danas u ovom gradu živi 73.726 stranaca od kojih 20.837 dolazi sa prostora bivše Jugoslavije. O njihovim pravima se brine i zastupa ih Savetodavno telo za migrante. Osnovano je 1995. godine, a sačinjava ga devet članova koji nisu državljani Evropske unije. Njih na lokalnim izborima direktno biraju migranti, koji ne dolaze iz zemalja Evropske unije, na mandat od pet godina.

Ovde se Balkanci međusobno druže i organizuju zajedničke aktivnosti, pokušavaju da unesu određene promene u društvo i unaprede položaj migranata.

Putevima grada…

Najveća atrakcija Graca zapravo je njegova arhitektura. Italijanske renesansne arhitekte i umetnici boravili su u Gracu u XVI veku i vodili računa o njegovom uređenju. Italijanski arhitektaDomeniko del’Aljo projektovao je Landhaus, najpoznatiju građevinu tog tipa koja se posebno ističe prelepim renesansnim dvorištem. Od 1438. do 1453. godine car Fridrih III izgradio je dvorski kompleks Burg s dvostrukim stepeništem u gotskom stilu, jer mu je stari zamak na brdu Šlosberg bio suviše tesan.

Neobična unutrašnjost barokne palate Egenberg iz XVII veka ukrašena je astronomskim i mitološkim temama. Pored katedrale u gotskom stilu nalazi se barokni mauzolej Ferdinanda II.

Grac

Grac je danas poznat i po krajnje modernim zgradama, poput Muzeja savremene umetnosti. Murinsel, veštačko čelično ostrvo na reci Muri koje služi kao kafić, mostićem je povezano s kopnom.

U Gracu postoji mnoštvo muzeja posvećenih folkloru, vizuelnoj umetnosti, savremenoj fotografiji, bravama i ključevima, kriminalistici, katoličkoj crkvi i nemačkoj književnosti. Pored prostranog Univerzalnog prirodnjačkog muzeja Joaneum, posetioce posebno privlači Muzej oružja sa zadivljujućom kolekcijom od preko 30.000 komada opreme i oružja uglavnom iz XVII veka.

Najbolje vreme za posetu:

Od aprila do septembra

Nemojte propustiti:

Stari grad

Ovaj deo grada je najbolje obići pešice. Stari grad u Gracu je postao mesto Svetske kulturne baštine 1999. godine, zbog svoje jedinstvene arhitekture. Na levoj obali reke Mure nalazi se Glavni trg, a na njemu se nalazi statua nadvojvode Johana od Austrije, koji je pokrenuo industriju u ovom regionu, i poboljšao komunikacije i trgovinu.U Gracu treba obići i Gradsku većnicu, sagrađenu 1893. godine, i poznatu kuću Lueg, sagrađenu u 17. veku. Zapadno od Glavnog trga nalazi se franjevačka crkva, poznata po svojoj zapadnoj kuli sagrađenoj 1643. godine. U crkvi se nalazi kapela svetog Antonija, odvojena od glavne zgrade. Ostale atrakcije u Starom gradu ključuju Gradski muzej, Farmaceutski muzej, posvećen istoriji apoteka, i Muzej Roberta Štolca, poznatog austrijskog kompozitora rođenog u Gracu 1880. godine. I na kraju, obavezno se prošetajte pešačkom zonom i pogledajte predivne stare kuće i zamkove. Obratite pažnju i na Oslikanu kuću – tamošnje freske datiraju jošiz 1742. godine.

Grac

Muzej oružja

Davne 1644. godine, ova zgrada je postala skladište oružja iz provincije. Danas se u ovom muzeju čuva jedinstvena kolekcija savršeno očuvanog oružja i štitova iz 17. veka, uključujući i eksponate iz doba ratova sa Turskom. Ovde ima dovoljno oružja da se potpuno naoruža 28.000 ljudi, a u tu opremu bi spadali štitovi, šlemovi i oružje, čak i stare muskete i pištolji.

Grac
Landhaus

U pešačkoj zoni u Starom gradu nalazi se veličanstveni Landhaus, sedište pokrajinske vlade Štajerske. Sagrađen u renesansnom stilu 1565. godine, smatra se jednom od najlepših zgrada u celoj Austriji. Oduševiće vas veliki, okrugli prozori, a u dvorište je nadsvođeno lukovima sa puzavicama, i u njemu se nalazi čudesna renesansna fontana. Ako ste u mogućnosti, da krenete na putovanje u Grac u ono doba godine kada se ovde održavaju koncerti i predstave na otvorenom. Obiđite i raskošni Hol vitezova i oslikani plafon u njemu, koji datira iz 1746. godine. Još jedna upravna zgrada u Gracu kojom se ponosi Austrija je Burg, stara palata iz 15. veka, poznata po duplom spiralnom stepeništu koje se spaja na svakom spratu i stvara zanimljivu optičku varku.

Grac

Prirodnjački muzej

Prirodnjački muzej je osnovao nadvojvoda Johan od Austrije 1811. godine, i ovaj muzej je deo grupe najvažnijih muzeja u Gracu. Prostire se na sedam spratova, i u njemu se nalaze ogromne kolekcije eksponata vezanih za geologiju, zoologiju i botaniku. Ovde možete naučiti mnogo toga o istoriji ovog regiona još od stvaranja zemlje, zahvaljujući fascinantnim fosilima, eksponatima iz Ledenog doba i eksponatima vezanim za drevne vulkane.Još jedno mesto koje vredi videti iako mu glavna tema nisu baš Grac i Austrija.

Grac

Katedrala i mauzolej

Gotska katedrala u Gracu posvećena je svetom Egidiju i građena je između 1438. i 1462. godine, na mestu na kom se ranije nalazila katedrala. Na ulazu se nalazi grb cara Fridriha III, koji je podigao katedralu, a na južnom spoljnom zidu, koji gleda na maleni trg, nalaze se ostaci stare freske iz 1485. godine, koja predstavlja Grac u opasnosti od Turaka i pošasti. Barokno ukrašena, ova katedrala je zaista čarobna, i brod je odvojen od hora lukom sagrađenim 1477. godine. U horu dominira visok oltar, koji predstavlja Čudo svetog Egidija, dok se u prolazima nalazi još nekoliko manjih oltara. Posetite i mauzolej u ovoj crkvi. Sagradio ga je car Ferdinand II u ranom 17. veku, a poznat je po grobnici ukrašenoj slikama i skulpturama.

GracŠlosberg i Sahat-kula

Ako idete na putovanje u Grac ne propustite ni ovu atrakciju. Iznad Starog grada uzdiže se Šlosberg, brdo visoko 473 metara na koje se stiže vozom (potrebno je samo tri minuta do vrha), ili peške, za dvadesetak minuta. Na brdu se nalazi Kula sa satom visoka 28 metara, najpoznatija znamenitost ovog grada. Sagrađena 1561. godine, ova Kula je jedino što je preostalo od masivnih zidina koje su nekada ovde postojale, i koje su razrušene i sklonjene nakon Bečkog sporazuma 1809. godine. Tu su i turski bunar, dubok 94 metra, zvonik visok 35 metara, sagrađen 1588. godine, u kom se nalazi zvono teško osam tona, kafić iz kog možete videti ceo Grac, pozorište na otvorenom i igralište za decu. U parku oko zamka nalaze se kafići i restorani s pogledom na stari grad, čije je jezgro zaštitio UNESCO.

Šlosberg je zamak na vrhu brda u austrijskom gradu Gracu i sa svojim parkom i šetalištima, glavna je turistička atrakcija grada. Brdo je veoma lepo uređeno i pristupačno.

Do Šlosberga se može doći uspinjačom (Schloßbergbahn) i liftom (Schloßberglift), ili starim krivudavim stazicama i stepeništima. Primetićete, iako se na brdu nalaze ugostiteljski objekti, gore se ne može doći automobilom. Uprkos tome ovde vrvi od turista i stanovnika Graca.

GracZamak Egenberg

Na vrhu brda, koje se nalazi na samo tri kilometra od centra Graca, nalazi se zamak Egenberg. Završena 1635. godine, ova očaravajuća barokna palata ima četiri velike kule i enterijer koji morate videti. Zamak je poznat po zidovima i plafonima u sali za bankete, koji se smatraju remek-delom barokne arhitekture, a oslikani su sa više od 600 slika, među kojima se nalaze i slike zodijačkih znakova i planeta. Zidovi su oslikani i u takozvanoj Sobi planeta, koju je oslikao poznati štajerski umetnik Hans Adam Visenkirher. U zamku se i nalazi i poznata zbirka slika i skulptura.

Grac

Kuća umetnosti

Od milošte nazvana “Dobroćudni vanzemaljac”, ova moderna zgrada je sagrađena 2003. godine, kako bi se obeležilo to što je Grac proglašen evropskom prestonicom kulture.Od svoje izgradnje privlači sve turiste koji su krenuli na putovanje u Grac. U Kući umetnosti su pretežno izložena savremena umetnička dela, iz sredine 20. veka, i tu se mogu videti radovi mnogih svetskih umetnika, a postavke se često menjaju. Najbolje je zgradu pogledati noću, kada svetli poput svemirskog broda.

Grac

Ostrvo na reci Muri (Murinsel)

Još jedna od znamenitosti Graca, sagrađena u čast toga što je Grac 2003. godine proglašen evropskom prestonicom kulture, jeste ostrvo na reci Muri, Murinsel. Napravljeno od čelika, nalik na ogromnu školjku, to je zapravo veštačko ostrvo na Muri dugačko 47 metara i spojeno je sa obalom sa dva pešačka mosta. U sredini se nalazi amfiteatar, u kom se održavaju koncerti, kao i kafe i igralište za decu.

Grac

Gradski park i Botanička bašta

Gradski park, nadomak Opere, osnovan je 1869. godine na mestu starog gradskog utvrđenja. Najveća atrakcija u parku je verovatno fontana Franca Jozefa, okružena brojnim figurama i spomenicima koji predstavljaju poznate austrijske pisce, naučnike i političare. Drugi poznat gradski park je Botanička bašta, koji se nalazi u elitnom delu grada. Poznata je po modernom stakleniku, u kom se uzgajaju egzotične biljke iz svih delova sveta. Botanička bašta je podeljena u četiri glavne klimatske zone: tropsku, mediteransku, umerenu i alpsku, a u svaku se ulazi preko interesantnih drvenih mostića.

Grac

 

Šoping

U priči o Gracu ne možemo izostaviti ni šoping. U centru grada i po brojnim šoping zonama, kao što su Center West, Seiersberg, City Park ili Mur Park, sigurno ćete pronaći nešto po svom ukusu. Grac je živahan grad, najvećim delom zahvaljujući velikoj studentskoj populaciji.

Iako su na pomen šopinga u Gracu često prve asocijacije trgovački centri na obodima grada, centar Graca takođe nudi odličan izbor prodavnica, ali i mnogo lepšu i prijatniju atmosferu. Glavna šoping ulica je Herrengasse, koja počinje na Hauptplatz-u i vodi prema Jakominiplatz-u. Ulice koje se odvajaju s tog puta skrivaju mnoge dobre prodavnice, pa se tako u jednoj od njih, u ulici Am Eisernen Tor, blizu Jakominiplatz-a, nalazi jedina „Zarina“ prodavnica u ovom gradu. U istoj ulici nalazi se i H&M. Još jedan H&M nalazi se na samom glavnom gradskom trgu, Hauptplatz-u.

Ako, pored izloga, želite da uživate u predivnim srednjovekovnim građevinama i „bogatim“ fasadama, krenite u Sporgasse, ulicu koja se nalazi uz Hauptplatz. Ako idete kroz Herrengasse i odlučite da produžite prema severu, posle Hauptplatz-a stižete u Sackstraße, ulicu koja je poznata po radnjama s umetničkim predmetima i antikvitetima. Većini će ipak biti zanimljivije to što se tamo nalazi velika robna kuća Kastner & Öhler, u kojoj je izbor zaista odličan.

Zabava

Glavno područje za zabavu je takozvani bermudski trougao – Bermudadreieck, omeđen sa tri trga u blizini Hauptplatz-a – Färberplatz, Mehlplatz i Glockenspielplatz. Taj prostor je načičkan brojnim kafićima i barovima, danju je prilično miran, ali zato noću postaje najživlji deo grada.

Jedan od zanimljivih barova na tom području je M1. U blizini je i veliki irski pab Molly Malone, mesto za sve one željne dobre atmosfere i odličnog piva. Nešto istočnije, u blizini univerziteta, takođe je izuzetno živahno. Neka od popularnijih mesta na kojima se mladi okupljaju jesu Three Monkeys i Pharmacy. Za one koji žele nešto drugačije preporuka je Dom im Berg. Klub koji je smešten u tunelima ispod Schlossberg-a, a ponosi se odličnim ozvučenjem i rasvetom.

Grac

Ukoliko želite nešto mirniji noćni izlazak, odlična opcija je odlazak na Murinsel. Noću naročito privlačan zbog šarenih svetlosnih efekata koje proizvodi posebna rasveta. Tu je i Opera, druga najveća u Austriji, odmah iza bečke.

Grac na biciklu

Sjajno je što, iako je gradski prevoz i saobraćaj savršeno organizovan, većina Gračana koristi bicikl kao prevozno sredstvo. Za 1 evro po satu možete obići na lep i koristan način dobar deo grada. U korpu ovog puta stavite štrudlu s jabukama (Apfelstrudel) i caffee late. Slobodno stanite pored svakog parka i fontane. Pročitajte svaku tablu na kući, jer možete nabasati na onu u kojoj je živeo Ivo Andrić dok je studirao u Gracu. Prepustite se, zatvorite oči i zamišljajte kako je koračao ulicama kroz koje ste se vi dovezli. Odbacite onaj bež mantil, šešir i Kalemegdan. Stavite Andrića u pank fazon i nasmjete se.

Grac

Zanimljivost

Grac se odlikuje neverovatnom mešavinom arhitektonskih stilova, od kojih pojedini potiču iz osamdesetih godina XV veka.

U Gracu je studirao Nikola Tesla, radio Johan Kepler, a rodio se – Arnold Švarceneger

Jedna od zanimljivosti Graca je to što je ovde rođena holivudska legenda Arnold Švarceneger. Stoga u gradu postoji mali, ali interesantan muzej posvećen ovom glumcu, i zaista je vredan posete.